zaterdag 3 januari 2015

De dopamine dreun en waarom "The Secret" pijnlijk is

Mooi stukje in Psychologie Magazine. Ik lees over het artikel "Pas op voor teleurstellingen". Toevallig ook een actueel onderwerp laatst in de Psychologie groep van Facebook.  Teleurstellingen zijn soms het negatieve gevolg van (hooggespannen) verwachtingen.

Verwachtingen sturen ons leven, zegt het artikel. Doordat we dingen voor onszelf wensen, doordat we iets willen bereiken, scheppen we verwachtingen. Zonder verwachting leven wordt erg moeilijk omdat je dan nergens meer aan hoeft te beginnen. Geen relatie meer, geen opleiding, geen sollicitatie of carrière. Het hebben van verwachtingen is een drijfveer, een motivatie factor voor ons als mens. De geestelijke energie die een verwachting ons schenkt, maakt dat we geactiveerd worden. Dat we tot actie over gaan. Dat we iets voor elkaar willen krijgen.

Positieve verwachtingen hebben is een motivatiefactor omdat het het dopamineniveau in ons brein verhoogt. Dopamine is een stofje (een neurotransmitter) die er voor zorgt dat we ons beter voelen. Ons een voorstelling maken van iets leuks wat we voor elkaar krijgen zoals b.v. een nieuwe baan of gezinsuitbreiding, geeft ons een dopamine boost. Het fantaseren over leuke dingen die ons ten deel vallen zoals het winnen van een groot geldbedrag via een loterij en wat we daarmee kunnen doen, dat geeft ons een lekker gevoel.

Helaas zit er ook aan deze medaille een keerzijde. De dopamine dreun, heb ik het maar even voor het gemak genoemd. De dopamine dreun die krijg je als je te hoge verwachtingen koestert die niet uitkomen. Hoge verwachtingen die niet uitkomen veroorzaken namelijk een sterke dopamine afname in je brein. En als dat stofje minder wordt in je brein dan ga je je rot voelen. Het rot voelen is vergelijkbaar met fysieke pijn ervaren. Te lang in een rij staan omdat je de verkeerde kassa hebt gekozen kan dit al veroorzaken, evenals een afwijzing voor een sollicitatie waarin jij toch echt al helemaal jezelf zag zitten als meest geschikte kandidaat.

Dat brengt mij op de The Secret. Een hype die enige jaren geleden zijn hoogtepunt beleefde als zijnde de nieuwe tovertruc om alles in je leven te krijgen wat je hartje maar begeerde. Een sterke visualisatie van het te verwachten succes, bakken met geld die binnen stromen, een ongekend hoog bedrag op je bankrekening en een kast van een huis aan de bosrand.. je hoefde het maar voor ogen te zien en te houden en het zou als vanzelf op je af komen via The law of attraction.

Hoog gespannen verwachtingen werden gewekt bij mensen die eindelijk succesvol zouden zijn zonder veel moeite te hoeven doen. En zoals zo vaak geldt: als het te mooi om waar te zijn klinkt, dan is het dat doorgaans ook... Mij is het niet gelukt in ieder geval en ik vraag me af bij wie wel...

The Secret is eigenlijk iemand torenhoge verwachtingen laten krijgen. Met als gevolg de dopamine dreun.. ze komen niet uit. Die droombaan is er niet ook al had je 'm nog zo verschrikkelijk vaak gedroomd. Dat grote huis en die leuke sportwagen staan nog steeds niet voor de deur. Dopaminegebrek dreunt door in je brein als het steeds meer afneemt door de teleurstelling. Het feit dat je het allemaal niet waar gemaakt hebt maakt dat je een makkelijke prooi bent voor cynisme. Voor teleurstelling, het gevoel een mislukkeling te zijn.. een loser.. iemand die het niet gemaakt heeft..

Geen wonder dat depressies steeds meer voorkomen...burn-outs zich vermenigvuldigen met het jaar. De torenhoge verwachtingen die op ons worden geprojecteerd door onszelf en anderen, zijn gedoemd tot mislukking.  En dat geeft uiteindelijk een rotgevoel.. keer op keer weer.. Het wordt tijd om onze verwachtingen bij te stellen naar de realiteit van het nu. Wat is haalbaar, realistisch en hoe zou je dat voor elkaar kunnen krijgen? Dan gaan we terug naar de positieve dopamine boost.. die ons een klein worteltje voor houdt i.p.v. een dikke winterpeen. Een realistische en haalbare verwachting geeft genoeg dopamine om je lekker te voelen en heeft minder risico op teleurstelling wat ons een rotgevoel bezorgt.

Boeddha had een punt met dat lijden veroorzaakt wordt door het ego en alles wat we willen hebben en bereiken. Dat lijden gekoppeld zit aan hechting. Gehecht zijn aan de wereld en dat wat we willen bezitten en de status die daarbij hoort. Hoe meer hechting daaraan, hoe groter ons lijden. Als we onze verwachtingen wat bijstellen en meer in het nu leven, nemen we daarmee gelijk een deel van ons lijden weg.

Geen opmerkingen: