zondag 9 november 2014

Afleren en aanleren = veranderen



Stel, je hebt een slechte gewoonte, een naar trekje.. iets waar je niet zo blij mee bent. Dan wil je daar op een goed moment van af. Je wilt het niet meer.. je vindt het vervelend. Het kan gaan om een verslaving zoals roken of teveel drinken, het kan gaan om iets wat je telkens weer doet en waar je later spijt van hebt zoals niet eerlijk zeggen wat je werkelijk wilde, een leugentje waar de waarheid beter had gewerkt of misschien gaat het wel om het telkens weer vervallen in oud gedrag als je kwaad wordt of gefrustreerd raakt en je je al 100x had voorgenomen om je niet meer uit je tent te laten lokken of boos te worden.

Iets wat je aangeleerd hebt (dat is hetgeen waarmee je niet bent geboren) is zoals ze dat in de psychologie zeggen: geconditioneerd gedrag. Geconditioneerd gedrag hebben we allemaal en is gebaseerd op het principe: plezier vermeerderen (winst) of pijn vermijden (verlies).

Je hebt iets eigen gemaakt doordat er een voordeel in te behalen was. Je kon er plezier uithalen. Zo beginnen mensen vaak met roken. Niet omdat het roken zo lekker smaakte in het begin want je werd er vaak misselijk van, kreeg het benauwd en het stonk. Het plezier zat niet in het roken zelf maar in het "erbij horen" of "stoer doen". Kijk mij eens een flinke kerel of hippe meid zijn.

Boos worden als je gefrustreerd raakte als kind, kan je opgeleverd hebben dat je aandacht kreeg, dat mensen je wilde helpen, je alsnog je zin kreeg misschien als je maar kwaad genoeg werd.

Zelfs ziek zijn, wat op zich vervelend is, kan winst opleveren. Immers als je ziek bent, kan je eens lekker uitrusten, hoef je niet meer aan allerlei verplichtingen mee te doen. Het kan dienen als uitvlucht om een moeilijke situatie niet aan te hoeven gaan of het kan helpen om geen verantwoordelijkheid te hoeven nemen voor hetgeen je eigenlijk verantwoordelijk bent. Dit noemen ze ziekte winst en ziekte winst is een soms zelfs onbewust mechanisme wat mensen ernstig, chronisch of langer ziek houdt dan eigenlijk nodig is. Je ziet dan dat als bepaalde stressfactoren zijn aangepakt, de ziekte prompt ook ophoudt te bestaan of sterke verbetering laat zien.

Pijn vermijden houdt vooral in dat je dingen niet (meer) doet omdat je er ooit een teleurstellende ervaring mee gehad hebt. Je hebt een blauwtje gelopen, dus je vraagt niemand meer mee uit angst voor nog een afwijzing. Je wilt niet meer op examen omdat je een keer gezakt bent en hebt daarmee faalangst of examenvrees ontwikkeld.

Kortom.. allemaal geconditioneerd oftewel aangeleerd gedrag (denken en voelen).

"Maar hoe je kom je hier nou van af?" Vragen dan veel mensen. "Ik weet nu wel hoe het zit maar ik wil er van af en dat lukt me maar niet. Ik word daar zo gefrustreerd van!" De magische toverspreuk is:

You can't get rid of things, you transform them..

Oftewel.. je kan ergens niet zomaar van af komen.. je zult het dienen te transformeren. Dat laatste betekent dat je het in iets anders dient te veranderen. Als er iets is in onze menselijke natuur, dan is het dat je dingen niet kan weglaten. Dan ontstaat een leegte. En leegte is iets waar de meeste mensen absoluut niet tegen kunnen. Het maakt ze onrustig, angstig, verward, gedesoriƫnteerd, chaotisch. Mensen willen iets hebben, een houvast, een nieuw perspectief, een kader, regels of iets anders wat ze kunnen denken, voelen en doen.

Stoppen met roken, lukt niet als je alleen maar wilt stoppen met roken. Er ontstaat een leegte. Stoppen met snoepen, te veel eten, kwaad worden als het niet nodig is, angstig zijn of waar je dan ook mee wilt stoppen, lukt niet als je enkel wilt stoppen. Je zult er iets mee moeten doen. Het veranderen in iets anders. Vervangend denken, voelen en gedrag. Dat is nog een heel proces.. om uit te vinden wat bij je past. Hoe jij het succesvol anders kan aanleren.. want daar hebben we het over. Iets succesvol aanleren. Afleren is namelijk eigenlijk niets anders dan iets anders succesvol aanleren.. dat noemen ze veranderen.. De leegt die ontstaat opvullen met iets anders wat wel werkt..

Geen opmerkingen: