vrijdag 12 september 2014

Boek: Een tijd voor Empathie

Dit boek gaat over het onderzoek dat Frans de Waal gedaan heeft als evolutionair bioloog onderzoeker naar empathie, rechtsvaardigheidsgevoelens, samenwerken en zelfbesef, bij dieren. Hij benoemt de verschillen en resultaten uit zijn wetenschappelijk onderzoek over samenwerken en empathie bij dieren zoals dolfijnen, apen, olifanten en walvisachtigen.  Het blijkt dat de dieren met een groter hersenvolume bepaalde VEN cellen hebben die wij mensen ook hebben en dat met name die cellen verantwoordelijk lijken te zijn voor onze gevoelens voor empathie en rechtvaardigheid. Hoe groter het volume aan VEN cellen, hoe beter de hogere cognitieve vermogens m.b.t. empathie en samenwerking zijn ontwikkeld.

Frans vertelt over de diverse gedragsonderzoeken en experimenten die hij heeft gedaan en wat daar proefondervindelijk is uitgekomen. Tevens toont hij aan dat de hoger ontwikkelde diersoorten (zoals voornoemd) beschikken over veel meer cognitieve vaardigheden en gevoelens van empathie zoals wij dat mensen ook kennen maar waarvan we dachten dat we de enige soort waren die dit hadden.

Zo zijn aapsoorten als de chimpansee en orang oetang in staat tot altruïstische daden en verkiezen ze prosociaal gedrag boven zelfzuchtig gedrag als ze andere apen zien en hen willen helpen of met hen willen delen. Hieruit blijkt een sociale intelligentie die bij deze dieren ontwikkeld is zoals we die bij mensen ook kennen.  Frans geeft aan dat empathie alleen ervaren kan worden bij een zelfbesef (het beseffen dat je een “zelf” hebt) om daarna je te kunnen invoelen in wat een ander voelt. Dit omdat je dan je “zelf” moet kunnen onderscheiden van de “ander”.

Het kunnen invoelen van leed, pijn, verdriet, honger of vreugde, opwinding of blijdschap bij een ander komt rechtstreeks uit dit vermogen tot zelfbesef voort. Pas dan kan je je ook met een ander identificeren en aanvoelen wat die voelt, nodig heeft of ervaart.

Het boek is leerzaam en leuk om te lezen met name voor diegenen die geïnteresseerd zijn in de psychologie van de hersenen en sociaal psychologisch gedragsonderzoek. Het geeft nieuwe inzichten en antwoorden op bepaalde (menselijke) gedragingen en geeft een inkijkje in de psyche van mens en dier.

Geen opmerkingen: