donderdag 17 juli 2014

Schaamte en Woede

Ook schaamte kan overgaan in woede. Schaamte gaat gepaard met een zeer pijnlijk gevoel van kritiek en afwijzing. Deze negatieve gevoelens worden in eerste instantie op zichzelf gericht: men voelt zich ‘gewogen en te licht bevonden’, men voelt zich waardeloos, bekritiseerd, slecht en afgewezen in de ogen van de ander. Dit gevoel van afgewezen worden en van gezichtsverlies kan gemakkelijk omslaan in een defensieve reactie en zich tegen de afwijzende ander richten.

Als iemand dan iets schaamtevols onder onze aandacht brengt of ons vernedert, kunnen we in woede ontsteken over zoveel impertinentie, en zoeken we wraak door van onze kant te komen met allerlei verwijten en beschuldigingen. Een dergelijke woedereactie geeft verlichting van de aanvankelijk ervaren pijnlijke schaamtegevoelens en door de woede extern te richten mobiliseren we onze kracht en voorkomen zo eventuele verdere vernedering door de ander. Zo wordt schaamte dus getransformeerd in woede.
Bron: Handboek Mediation.

Een vervolg op een eerder stuk over woede en schaamte over vrouwen, is dit stukje wat gaat over schaamte en woede maar wat meer bij mannen voor komt. Bij de meeste mannen liggen eer en status gevoeliger dan bij de meeste vrouwen. Het mannelijk "ik" gevoel is onder invloed van het mannelijk hormoon testosteron krachtiger en prominenter aanwezig en neigt eerder naar agressie die naar buiten gericht wordt. Het zich willen laten gelden. Dit laten gelden zie je vaak terug in stoer gedrag, schreeuwen, verbale en fysieke agressie.

Hoe groter het ego, hoe groter de schaamte zal zijn bij een krenking en dientengevolge hoe heftiger de woede. Woede door krenking of belediging van dit ego zal sneller zijn uitweg naar buiten vinden en geuit worden wat de kans op depressie vermindert. De woede en boosheid wordt omgezet in een activerende handeling of gebeurtenis. De negatieve energie wordt gekanaliseerd en naar buiten toe geuit. Deze manier van handelen is het tegenovergestelde van de zogenaamde "binnenvetter".

Het uiten van woede is vaak ongecontroleerd en kan enorme schade opleveren. Iemand met een agressie  problematiek voelt zich vaak genoodzaakt om zichzelf met gewelddadig (verbaal of fysiek) gedrag te beschermen tegen invloeden van buitenaf. Dat kunnen invloeden zijn waarbij iemand zich fysiek of via woorden aangevallen voelt. Waar die grens ligt, is per persoon verschillend en heeft weer te maken met opvoeding, cultuur en overtuigingen. Waar de een heel wat kan hebben en zelden boos wordt, is de ander binnen de kortste keren geraakt, beledigd en zint op wraak of eerherstel.

In sommige culturen is fysiek geweld een geaccepteerd verschijnsel als middel tot eerherstel. Denk aan eerwraak waarbij de schaamte die over de familie is gebracht door gedrag wat niet past binnen de religie of cultuur, moet worden opgeheven en hersteld door geweld of moord. Dit zijn de meest heftige vormen van schaamte en woede waarbij deze combinatie dus zelfs dodelijk kan zijn. Ook hier zien we weer dat de "taak" zelfs bij het mannelijk deel van de familie is weggelegd.

Schaamte en woede kunnen dus heel diep zitten en hebben vaak te maken met iemands normen en waarden systeem. Dit is een systeem wat heel erg diep zit in ons gevoel van identiteit. Wie we zijn, bij welke groep we horen, hoe we ons gedragen of vinden dat we ons moeten gedragen, wat wel en niet als normaal wordt gezien. Dit zijn zulke diepe overtuigingen dat het soms erg moeilijk is om daarover in gesprek te gaan en hierin verandering in aan te brengen. Zelfs al willen mensen zelf wel, dan nog hebben zij vaak te maken met een sociaal netwerk en cultuurgebonden aspecten die hun belemmeren om daadwerkelijk die verandering te kunnen maken.

Geen opmerkingen: