zondag 27 juli 2014

Dominantie versus ondergeschiktheid

Je hebt dominante mensen en je hebt ondergeschikte mensen. Mensen worden vaak al met een zekere aanleg geboren tot dominant of ondergeschikt gedrag. Extraverte mensen zijn vaak dominanter en introverte mensen zijn vaker ondergeschikt. Ook je opvoeding kan er aan bijgedragen hebben dan je wat dominanter of ondergeschikt bent geworden. Je ziet dit vaak bij jongste en oudste kinderen. De oudsten zijn doorgaans dominanter dan de jongsten.

De rol bepaling in het gezin helpt daar aan mee en van oudsten wordt al snel verwacht dat ze dingen zelf moeten doen en voor anderen moeten zorgen of mee helpen. Jongsten hoeven dat vaak niet en worden op die manier ook niet zo uitgedaagd om de baas te spelen of mee te gaan regelen of organiseren.

Dominerenden staan de ontwikkeling van ondergeschikten dan ook in zekere zin in de weg. Ze bepalen wat er gaat gebeuren, ze zetten de norm en als oudste kind bijvoorbeeld maken ze de ouders pappa en mamma en vormen op die manier de opvoeding. In bedrijven is dat niet anders. Degene met de meeste macht of rechten bepaalt vaak voor anderen hoe het er aan toe gaat, hoe ze het werk moeten gaan doen en wie waar voor verantwoordelijk wordt gemaakt. Ze bepalen de waarden en de normen. Een van onderaf aan gestuurde organisatie wordt zelden echt bereikt. Dominante mensen geven namelijk niet graag hun positie op ten behoeven van hun ondergeschikten.

En wat doen ondergeschikten? Die doen bij voorkeur datgene wat hen het beste uitkomt. Dat is rekening houden met de geldende normen en waarden, goed kijken wat er van hen verwacht wordt en daarop actief inspelen om vooral in de gunst te blijven of te zorgen dat de positie die ze hebben veilig gesteld blijft. Ondergeschikte verhullen eerlijke en onmiddellijke reacties op een negatieve gebeurtenis omdat ze vrezen voor een negatieve consequentie vanuit de dominantere mensen. Ze communiceren indirect in plaats van op basis van gelijkwaardigheid. Ze houden bij voorkeur de situatie in stand.

De consequenties hiervan laat zich raden. De dominante mens krijgt geen eerlijke feedback, zij missen hiermee de kans op groei en ontwikkeling of op zelfinzicht. Ondergeschikte mensen weten vaak meer van de dominante mensen dan omgekeerd. Het is een overlevingsstrategie. Ondergeschikten weten soms zelfs meer van dominante mensen dan dat ze van zichzelf weten omdat hun focus er op gericht is om de ander te behagen en er op aan te passen. Het heeft immers weinig zin om veel van jezelf te weten als je leven door iemand anders wordt bepaald dan kan je maar weten hoe die persoon denkt, redeneert en wenst.

Bron: Handboek Mediation

Geen opmerkingen: