vrijdag 30 mei 2014

Eenzaamheid van "ik" naar "wij"


Over eergisternacht – toen hier weer mensen werden geëxecuteerd – hoeven we elkaar niets te vertellen. Nooit zal ik het uitzicht door het celraampje vergeten op die angstaanjagende nachtelijke hemel. Vreemd hoe je in zulke uren alleen denkt aan die mensen, die je nooit zou willen missen, terwijl de gedachte aan jezelf helemaal terugtreedt of zelfs verdwijnt. Dan merk je pas hoe sterk jouw leven verbonden is met dat van anderen, dat het centrum van je leven buiten jezelf ligt, hoe weinig je eigenlijk een enkeling bent. De dood van vrienden of een dierbare voelt alsof het een stuk van jezelf is dat sterft. Daardoor weet ik dat de betekenis van het menselijk leven veel verder reikt dan de grenzen van mijn eigen lichamelijk bestaan.’ (Dietrich Bonhoeffer, 2003)

Een stukje beleving van iemand die opgesloten zat in een nazi vernietigingskamp. Het stukje laat treffend zien dat wij als mensen in relatie tot anderen leven. Onze dierbaren, de mensen die ons het dichts bij staan, zijn enorm belangrijk voor ons. Een gezonde hechting noemt men dat in de psychologie. Als we een van onze dierbaren moeten missen dan voelt het als een enorm gemis, alsof er een stukje van ons zelf is dood gegaan.

Vaak willen mensen ook niet meer verder leven als ze hun partner of kind kwijtraken. Dit laat zien hoe zeer de ander een deel uit maakt van jouw leven. Dat jouw leven voor jezelf pas van waarde is als daar dierbare anderen in zijn. En als je denkt aan de dood van hen waar je van houdt dan besta je zelf even niet meer, zoals het stukje hierboven zo treffend verwoord. Het gaat dan niet meer om "ik"  maar om die ander in relatie tot ons.. om "wij". Het "wij samen", het gevoel van eenheid ervaren wat je met die ander hebt. Het soms zelfs in elkaar verliezen, samensmelten waarbij er geen "ik" of "jij" meer bestaat.

Als enkeling, als eenling ben je zo maar alleen. Je hebt niemand om je aan te toetsen, niemand die jouw rol als moeder, partner, zus of dochter bevestigt. Je hebt geen rol zonder die ander, je verliest er een stuk identiteit mee. Zonder anderen ben je een enkeling zonder betekenis in een sociale context. Vandaar ook dat eenzaamheid zo knagend pijnlijk is, het ontneemt je niet alleen die ander maar het ontneemt je ook een deel van wat je zelf was ten opzichte van anderen. Het ontneemt je het gevoel mens onder de mensen te zijn. Er niet alleen voor te staan..

Geen opmerkingen: