maandag 1 juli 2013

Handelingsverlegenheid



Handelingsverlegenheid. Een term die ik zojuist tegenkwam in een kritisch stukje van een ambtenaar over een bijeenkomst bij zijn werkgever. Nieuwsgierig akker ik het stukje door op een site waar vaak stukjes staan die best wel moeilijk leesbaar zijn en bol staan van moeilijke termen. Ik dacht eerst dat dit weer een zoveelste moeilijke term was maar eigenlijk viel dat wel mee. Ik zoek waar het vandaan komt en zie het blog.

De schrijver Peter Paul Doodkorte stelt: dat handelingsverlegenheid inhoudt: "de angst verantwoordelijk gesteld te worden voor ongewenste gevolgen en zorg over aansprakelijkheid of angst voor de eigen veiligheid." Vanuit de sociale psychologie bekeken een volkomen natuurlijke reactie die in elk mens is in gebouwd.

De schrijver vervolgt: "tijd en middelen worden vooral besteed aan dossier gestuurde afstemming en mensen die op afstand en een bevoogdende manier bedenken en vertellen wat goed is. De kern van die onmacht – met handelingsverlegenheid als gevolg – is de afstand tussen de systeemwereld en de leef- en werkwereld van burgers en professionals."

Als ik dit lees dan schieten bij mij onwillekeurig allerlei gedachten binnen over mismanagement en resultaatgericht leiderschap wat er vaak op neer komt dat er gestuurd moet worden op cijfertjes en poppetjes. Vreselijke termen vind ik dat. Alsof je het over een soort van robotachtige, mechanisch digitale wereld gaat waarin we met z'n allen ontdaan zijn van onze menselijkheid en verworden zijn tot schaakstukken, pionnen of poppetjes in een computerproces gestuurd systeem. Kleinerend en minachtend voor de mens achter het werk of organisatie. Meteen komt het beeld van de film The Matrix bij me boven waarin we als een soort biologische batterijen aangesloten zitten op het systeem waarin we onze energie enkel dienen te leveren aan het systeem wat ons langzaam leeg zuigt tot we oud en onbruikbaar worden en we afgekoppeld worden omdat we niet meer genoeg opleveren.

Maar ik dwaal af...

Hnadelingsverlegenheid. De term intrigeert mij omdat het zo menselijk is. "De overheid lijdt aan handelingsverlegenheid" aldus het stuk. "Ze blijft hangen in aarzeling. Er is een te grote afstand tussen de systeemwereld van de overheid en de burgers en professionals. De overheid verliest zich in regelzucht en het voorschrijven hoe iets moet i.p.v. samen te werken met de burger die zij vertegenwoordigt."

Ik weet niet of ik dat als handelingsverlegenheid zou typeren maar ik kan me wel in het stuk vinden. Uiteindelijk besluit Peter Paul met: "het willen ontwijken van confrontatie, de angst om afgerekend te worden op fouten, het zich verschuilen achter anonieme systemen en het heilige geloof in betere systemen zijn brandstof voor handelingsverlegenheid. Energie en toerusting vind je in het geven van ruimte om fouten te kunnen maken, om bewust passende risico’s te nemen, om eigen verantwoordelijkheid te nemen."

Ik denk dat je gelijk hebt Peter Paul en dat start bij de mens achter de overheid en het systeem van de overheid die de mens afrekent op fouten. Mensen durven pas fouten te maken als ze daarvoor de ruimte krijgen zodat ze er van kunnen leren. Dat begint bij het systeem (The Matrix) dat de overheid is en hoe zij werkt en gevormd is door ervaringen uit het verleden. De overheid zijn mensen. Je zult bij de mens achter de overheid dienen te beginnen. Duidelijk te maken dat kosten, baten en afrekenen niet de cultuur is die je nastreeft als overheid als je iets samen met de burger of de professional tot stand wilt brengen wat werkelijk werkt.

Geen opmerkingen: