maandag 15 juli 2013

Denkstijlen

Wat gebeurt er bij verschillende denkstijlen met je gevoel. Als je op een bepaalde denkt over situaties of personen of over jezelf dan roept dat een bepaald gevoel op. Emoties komen hierbij om de hoek kijken.

Bij counseling noemen we negatieve denkstijlen, disfunctionele denkpatronen. De reden hiervoor is omdat ze niet functioneel zijn maar enkel negatief gedrag en negatieve gevoelens oproepen. Het zijn doorgaans de denkpatronen waardoor iemand in de problemen komt.

Welke zijn er?
Andermans Schuld denkstijl: dit is een denkstijl die we al vroeg in de jeugd zien ontwikkelen en die mensen soms hun leven lang vol blijven houden. Ze geven anderen, de omgeving of de situatie de schuld. Het lag niet aan hen, ze konden er niets aan doen, het kwam door iets anders. Ze hebben er part noch deel aan.

Voorspellende denkstijl: kenmerkend zijn opmerkingen als "dat gaat fout, het zal niet lukken, dat gaat het niet worden". Het is een denkstijl waarmee iemand bij voorbaat er vanuit gaat dat het niet positief gaat worden. Vaak is het niet waar maar het kan zo wel werken als een selfforfilling prophecie.

Emotie denkstijl: als iemand zich niet vaardig ergens in voelt dan komt er een negatieve emoties die meteen opmerkingen oproept als: "ik kan het niet, ik ben stom, dit is te moeilijk voor mij"

Eigen schuld denkstijl: "het komt allemaal door mij, ik doe nooit iets goed, omdat ik dit niet goed deed is het compleet mislukt". Het eigen aandeel in het geheel wordt volledig voor rekening genomen van het falen. Er is geen inzicht in de grootte van de eigen rol en van de omstandigheden of de rol van anderen.

Rampdenken: deze mensen denken vaak in rampen. Als er iets fout gaat in hun leven is het gelijk een heel drama, een ramp, een catastrofe. Je herkent het aan extreem taalgebruik en overschreeuwerig gedrag. Ze zijn volledig van de kaart door een gebeurtenis die niet meteen goed gaat of die niet gelijk lukt.

Etiketten plakken: "ik ben een loser, een sukkel, nerd, dom blondje, ik ben vet, lelijk, een slecht mens". Het  negatief labelen van jezelf werkt als een katalysator. Je bent immers er al van overtuigd dat je een mislukking of iets dergelijks bent dus hoe kan het dan nog goed gaan? Het is een sterk begrenzende denkstijl.

Zwart/wit denken: er is geen grijs gebied bij deze mensen. Je bent voor of tegen ze, het is ja of nee, het is wel of niet. Het een sluit automatisch het andere uit. Er is zelden een tussenweg mogelijk want de wereld is verdeeld in uitersten en de waarheid zit in de uitersten, niet in het midden. Er zijn geen excuses en het is een onvergefelijke denkstijl.

Generaliserende denkstijl: hierbij worden vaak de woorden "altijd" of "nooit" gebruikt. Ook hier wordt gesproken en gedacht in uitersten en extremiteiten. "Ik ben altijd degene die pech heeft, jij doet het nooit goed"

Voor een goed luisteraar is het gemakkelijk om de denkstijlen te herkennen en er op in te haken. Achter deze denkstijlen zit vaak oude pijn, oude triggers of onverwerkte problematieken. Merk je bij jezelf dat je zo reageert in een bepaalde situatie dan is het handig om te kijken wat je doet, welke denkstijl het is en wat je er mee kan doen. Op de infographic staan wat tips in het roze afgebeeld.

Klik voor de grote infographic hier.

Geen opmerkingen: