maandag 27 mei 2013

Ubuntu: ik ben omdat wij zijn




Gezond egoïsme is niet erg. Het wordt pas erg als het doorslaat en het ten koste van anderen gaat. Dat een mens goed voor zichzelf wilt zorgen lijkt mij niet iets wat verwijtbaar is. Eerder een gezonde manier van overleven. Als jij niet voor jouzelf zorgt, wie doet het dan wel? Zolang je klein bent zullen doorgaans je ouders of verzorgers dat doen maar er komt een tijd dat je voor jezelf moet gaan zorgen. Dat je je eigen inkomen moet gaan genereren, je eigen voeding moet kopen en klaarmaken. Het is een ingebakken overlevingsstrategie.

Een ieder wilt omgaan met anderen waar ze wat aan hebben. Waar ze mee kunnen lachen, hun verhaal bij kwijt kunnen, die iets voor hen doen, waar ze het gezellig mee hebben, waar ze wat van leren etc. Waarom zou iemand omgaan met iemand die je enkel tot last is, voortdurend stress veroorzaakt of niets toevoegt aan jou leven? Naar mijn idee bestaan niet-egoïstische mensen niet.

Ook altruïsme heeft een beperkte grens. Mensen doen iets voor een reden, omdat ze daar iets voor terug krijgen. Dat kan gezelschap zijn, een goed gevoel over iets, omdat het iets oplevert of omdat ze er van leren en ontwikkelen of wat dan ook.

Het is net als met alles.. we hebben allemaal eigenschappen als mens in ons. Die eigenschappen zitten in bepaalde mate in ons karakter, in ons systeem. De mate waarin we die eigenschappen tot uitdrukking brengen, bepaalt uiteindelijk hoe we ons als mens gedragen. Teveel of te weinig van iets is zelden goed.. mijn vader zei vroeger al: overal waar "te" voor staat is niet goed behalve "tevreden". Dus egoïsme is prima.. zolang het niet teveel is en ook niet te weinig.

Bij teveel doe je anderen waarschijnlijk tekort en bij te weinig doe je jezelf tekort. Waarom mensen in kleinere gemeenschappen altruïstischer zijn is denk ik verklaarbaar. Ze zijn meer op elkaar aangewezen. De wederzijdsheid is belangrijk. Vandaag doe ik iets voor jou, morgen doe jij iets voor mij. Als ik jou vandaag iets weiger, doe jij het morgen waarschijnlijk ook niet meer voor mij. Voor overleving van de soort "mens" is het noodzakelijk dat we iets voor elkaar over hebben, iets voor elkaar willen doen op zijn tijd. We hebben elkaar nodig. Hoe groter die noodzaak, hoe groter het wij-gevoel zal overheersen over het ik-gevoel.

In het Westen is het IK heel erg belangrijk. Hier leven we in een individualistische maatschappij waar het veel om het individu draait. Goede opleiding, auto, eigen woning, status, macht etc. In andere delen van de wereld zoals in Afrika overheerst het WIJ. Die kennen soms niet eens een woord voor IK. Daar leven ze vanuit het perspectief van WIJ.



Je bent altijd onderdeel van een groep, een gemeenschap. Je bent daar nooit een IK, dat kan niet. Je bent een WIJ. In kleinere dorpen zie je dit nog in de taal tot uitdrukking komen. Hier in Brabant bijvoorbeeld heeft men het in de dorpen nog wel eens over: Peter van Karin die met onze Kees getrouwd is. Het woordje Ons, slaat dan op de wat sterkere Wij-verbinding die er is en die overheerst. In grote steden zie je dit vaak al niet meer en is het meer ieder voor zich en is het IK meer op de voorgrond.

Geen opmerkingen: