zaterdag 30 maart 2013

Vergelijken


Je eigen leven leiden. Wanneer leid je nou echt je eigen leven? Kan dat wel want we leven in een samenleving met anderen. We willen onafhankelijk zijn maar we zijn wederzijds afhankelijk. We kunnen niet zonder elkaar leven. Een mens alleen wordt daar doorgaans niet gelukkig van. We willen echter ook niet telkens alleen maar bezig zijn met anderen, onszelf vergelijken met anderen. "Ben ik sterker, leuker, beter of mooier dan ....(vul hier een naam in uit je omgeving)?" 

Er zijn twee soorten vergelijkingen in de psychologie. Er is de opwaartse en de neerwaartse vergelijking.

De opwaartse vergelijking is dat je tegen iemand op kijkt. Iemand is veel beter dan jou ergens in en je wilt dat ook graag kunnen. (Bijvoorbeeld zingen, toneelspelen, wiskunde of vergaderingen leiden). Als je een vaardigheid wilt leren, zal je doorgaans mensen zoeken die het al beheersen. Je gaat kijken hoe ze het doen, vraagt misschien hoe ze het aanpakken en je pakt dan bij voorkeur iemand als rolmodel die het goed kan. Daar ga je jezelf mee vergelijken en je gaat imitatie leren zoals dat heet. (Ook wel modelleren genoemd).

Je hebt ook een neerwaartse vergelijking. Hier kijk je naar mensen die minder goed zijn dan jou. Soms heb je een neerwaartse vergelijking nodig om jezelf even beter te voelen. Je staat bijvoorbeeld op het toneel en je ziet een ander stotteren of hoort deze vals zingen. Dan denk je: "gelukkig heeft hij er ook last van of moeilijk mee, zo slecht ben ik nog niet". Of je denkt in een sociale situatie: "nou ik ben dan misschien niet zo goede prater maar wat die daar zegt dat slaat nergens op, dat kan ik veel beter." Neerwaarts vergelijken zie je bij mensen die onzeker zijn. Ze zoeken dan mensen die minder goed ergens in zijn dan zij zodat ze voor zichzelf kunnen bevestigen dat het altijd nog slechter kan en ze het zelf nog aardig doen.

Iemand die zeker is van zichzelf, vergelijkt zichzelf niet zo vaak met anderen. Die is overtuigd van zijn kennis en vaardigheden en zal enkel zichzelf willen verbeteren als hij of zij merkt dat er ergens nog een manco is of het niet zo lekker loopt. Op het moment dat het manco gevonden wordt, vindt er opwaartse vergelijking plaats maar zonder een gevoel van competitie. Hoe onzekerder de persoon ergens over is, hoe vaker deze persoon zich zal vergelijken met anderen.

Vergelijken is een normaal sociaalpsychologisch fenomeen. We kunnen niets leren als we ons niet vergelijken met anderen om onszelf aan te meten, te toetsen of aan te kunnen optrekken. Je moet alleen niet de ander willen zijn, niet de competitie aan gaan maar het doen om je zelf te verbeteren in jouw eigen unieke manier van zijn.



Geen opmerkingen: