maandag 25 februari 2013

De dramadriehoek



De drama driehoek is een concept uit de Transactionele Analyse. Het is een driehoek van rollen die we allemaal op zijn tijd aannemen in verschillende situaties.  We schieten al snel in de dramadriehoek als we getriggerd worden vanuit het verleden en we ons de mindere of de meerdere voelen in een situatie. Als we pijnlijk geraakt worden door gedrag van een ander en we kunnen daar niet op een goede manier mee om gaan of afstand van nemen dan schieten we in de dramadriehoek.

Als we iemand dingen zien doen die ons niet aanstaan dan kunnen we ook in een van de dramadriehoek rollen schieten. Maar je hebt een keuze! Je kan met wat er gebeurt een drama maken of je kan er iets mee doen waar beiden wat aan hebben.

Wat zijn de rollen?
Je hebt Slachtoffers (ik ben niet oke). Slachtoffers leggen de oorzaak van wat hen overkomt bij voorkeur buiten zichzelf. Ze zeggen vaak: "ik kon er niets aan doen, het lag aan een ander, ik had geen keus, ik kan het niet, zo ben ik nou eenmaal, het lag niet aan mij, het kwam door een ander". Kortom slachtoffers mopperen en klagen vaak en benadrukken voortdurend hun onvermogen en minderwaardigheid. Het zijn "ja maar" mensen die telkens weer het slachtoffer van de situatie of van een persoon zijn.

De tweede rol in de driehoek is die van Aanklager (jij bent niet oke). Aanklagers zijn mensen die verbaal graag anderen aanvallen. Ze lijken wat op slachtoffers maar zijn agressiever. Ze zeggen dingen als: jij doet het niet goed, wat ben je toch irritant, je moet eens niet zo veel vergeten, kun je niet stoppen met dat gezeur. Ze weten het vaak beter hoe een ander zich moet gedragen en plaatsen zichzelf boven een ander.

De laatste driehoeksrol is die van Redder (ik ben oke, jij bent niet oke). Ze nemen verantwoordelijkheid voor anderen die niet van henzelf is. De redder kan niet delegeren en wilt het liefst telkens de harmonie bewaren. De redder vertoont please gedrag en gaan niet graag het conflict aan. Ze zeggen dingen als: "kom maar dat doe ik wel voor je, ik kan het beter zelf doen want die ander vindt dat moeilijk of kan dat niet, omdat jij het niet doet zal ik het wel doen, weet je wat jij eens moet doen...." De redder heeft raakvlakken met de aanklager.

Een mens zit elke dag wel eens in de dramadriehoek. We hebben allemaal deze trekjes in ons en we wisselen regelmatig van rol. Echter als je dit zo leest dan kan je je voorstellen dat het heel wat lijden teweeg brengt in relaties als je zo met elkaar om gaat. Dat doet pijn. Het ene gedrag roept het andere gedrag op. Iemand die in de aanklager rol zit roept bijvoorbeeld slachtoffergedrag op en slachtoffergedrag roept reddersgedrag of aanklagersgedrag op. Het rollenpatroon ontstaat telkens weer als er sprake is van ongelijkwaardigheid, van de schuld op een ander schuiven of de controle buiten jezelf plaatsen.

Wat dan wel?
Er is nog een driehoek. Dat is de winnaarsdriehoek. Dat is de positieve zijde van de medaille van beide driehoeken. In de winnaarsdriehoek is er een gevoel van Ik ben oke, jij bent oke, naar elkaar toe. Beide rollen mogen er zijn en het is goed.

We beginnen met de redder, die wordt een Helper. De helper is iemand die een ander helpt zijn eigen oplossingen te vinden. De helper stelt vragen die iemand laat nadenken over zichzelf en over zijn eigen mogelijkheden. De helper kan vragen: "ik zie dat je het moeilijk hebt, kan ik wat voor je doen? Wat zou jou helpen met dit probleem?" De helper helpt niet ongevraagd en geeft geen adviezen zonder dat een ander hierom gevraagd heeft. De helper reageert met empathie en sympathie niet om zich beter te voelen dan een ander of om zich superieur op te stellen.

De aanklager wordt de assertieve persoon. Een assertief persoon zegt waar hij last van heeft op een volwassen niet agressieve manier. Hij geeft of vraagt feedback. Hij zegt dingen als: "ik heb er last van als..ik zou graag hebben dat..., ik zou graag willen weten wat ik anders zou kunnen doen om de situatie beter te maken".

Het slachtoffer wordt de kwetsbare persoon. De kwetsbare persoon mag van zichzelf kwetsbaar zijn en dat is okee. Het maakt hem niet minderwaardig aan een ander of zwakker. Een kwetsbaar persoon vraagt om hulp zonder zichzelf te diskwalificeren als iemand die iets niet kan of door de oorzaak bij een ander te leggen. Hij zegt: "ik vind dit moeilijk wat ik zou ik kunnen doen in deze situatie ?"



Geen opmerkingen: