donderdag 21 februari 2013

Cognitieve Dissonantie


Blijf dit een geweldig interessant fenomeen vinden. Een van de leukste onderwerpen in de sociale psychologie. Het verklaart namelijk waardoor het komt dat mensen van mening kunnen veranderen of ineens ander gedrag laten zien dan dat ze aanvankelijk deden of zeiden te doen.

Wat is het ?
Cognitieve dissonantie is een intern conflict. Een conflict dat spanning en stress oproept bij jezelf, in je gevoelsbeleving. Iedereen heeft er regelmatig last van. Er gebeurt iets in je omgeving en dat roept spanning bij je op.

Een voorbeeld uit mijn lesstof is dat een man met een mislukt huwelijk een nieuwe relatie aan gaat met een vrouw die geen negatieve ervaringen met relaties heeft. De man ervaart zijn nieuwe relatie als moeizaam maar zij wilt trouwen. De man vraagt bedenktijd en besluit uiteindelijk "er toch voor maar voor te gaan". Echter in de aanloop naar de bruiloft lopen bij hem de spanningen op.

Zij zegt: ach hij heeft koudwater vrees (wat een verkeerde attributie is, een verkeerde betekenisgeving, het is namelijk haar conclusie, haar beleving van zijn denkwijze, haar oordeel over zijn manier van doen. Niet wat hij ervaart, werkelijk vindt of voelt. Het zegt meer over haar dan over hem, dat zij dat gedrag aan hem als koudwatervrees toeschrijft, denk aan het logje: wat je zegt ben je zelf).

De man ervaart dus cognitieve dissonantie. Zijn gevoelsbeleving over de situatie van het trouwen, roept in toenemende mate spanning op bij hem. Hij wilt graag consonantie, d.w.z. rust ervaren. Harmonie ervaren.
Wat doen mensen dan om die cognitieve dissonantie op te heffen ? Nou daar zijn een aantal "oplossingen" voor:

Attitude wijziging:
Je wijzigt je houding ten opzichte van de relatie in dit geval. "ach het is eigenlijk best een goede relatie, het gaat wel aardig".

Gedragsperceptie wijziging:
Je wijzigt de manier waarop je tegen je eigen gedrag aan kijkt. "ik heb nog niet volmondig "ja" gezegd, dus ik zit er nog niet aan vast".

Passende cognitie toepassen:
Je denken gaat bevestigende rationaliseringen zoeken om hetgeen op je af komt goed te praten, de spanning te reduceren. "Trouwen heeft een positieve invloed op ons gevoel van samen zijn".

Bagetelliseren:
Je maakt het kleiner dan dat het voelt. "ach ja, in iedere relatie speelt wel eens wat, zo erg is het toch ook weer niet".

Buiten eigen controle leggen:
Je zegt dat je er niets aan kon doen, je had geen keuze. "als ik nee zeg is ze enorm gekwetst".

Dit zijn de meest voorkomende manieren waarop mensen hun cognitieve dissonantie opheffen waardoor men minder spanning ervaart over hetgeen in de gevoelsbeleving spanning oproept. Hoe moeilijker je het vindt om met spanning om te gaan, hoe makkelijker je van mening of gedrag zal veranderen. Andere mensen kunnen daar gebruik van maken door je emotioneel onder druk te zetten of te manipuleren. Het is voor jezelf daarom belangrijk om te weten welke manieren jij toe past om je spanning te verminderen en of je daarmee wel echt jezelf een plezier doet of jezelf verliest en nog enkel bezig bent om anderen te pleasen.

De vraag die je jezelf stelt : waardoor komt het dat ik dingen doe, die ik eigenlijk niet wil of waar ik niet achter sta ? Waardoor komt het dat ik anderen telkens over mijn grenzen heen laat gaan en blijf ik niet trouw aan mezelf ? Dit kan middels bovenstaande theorie worden beantwoord als je jezelf als voorbeeld neemt in de betreffende situatie van cognitieve dissonantie.

Geen opmerkingen: